Cecha osobowości to względnie stała tendencja do myślenia, odczuwania i działania, widoczna w wielu sytuacjach i utrzymująca się w czasie. Opisuje pozycję na kontinuum (np. od niskiej po wysoką sumienność),…

Catastrofizacja (katastrofizacja) to zniekształcenie poznawcze: przewidywanie skrajnie negatywnych scenariuszy, zawyżanie ich prawdopodobieństwa i skutków przy jednoczesnym pomijaniu informacji łagodzących. Nasilając lęk, napięcie i unikanie, często pojawia się w stresie, przewlekłym…

Burnout (wypalenie zawodowe) to stan psychofizycznego wyczerpania, narastającego cynizmu wobec pracy i obniżonej skuteczności, wynikający z przewlekłego stresu w pracy. Klasycznie opisuje trzy wymiary: wyczerpanie emocjonalne, depersonalizację/cynizm oraz spadek poczucia…

Bruksizm to mimowolna, parafunkcyjna aktywność mięśni żwaczy: zaciskanie lub zgrzytanie zębami. Może pojawiać się w dzień (bruksizm dzienny) albo w nocy (bruksizm nocny). Często towarzyszą mu napięcie psychiczne, zaburzenia snu…

Brak wglądu (ang. lack of insight, czasem: anosognozja) to stan, w którym osoba nie rozpoznaje u siebie choroby psychicznej lub neurologicznej, nie łączy objawów z chorobą albo nie widzi potrzeby…

Borderline to potoczna nazwa zaburzenia osobowości z pogranicza (ang. borderline personality disorder, BPD). W klasyfikacjach psychiatrycznych opisuje utrwalony wzorzec: silną chwiejność emocjonalną, impulsywność, kłopoty w relacjach i obrazie siebie oraz…

Bodźce emocjonalne to sygnały z otoczenia lub z wnętrza organizmu, które uruchamiają ocenę znaczenia i reakcję emocjonalną. Mogą przybierać formę obrazów, dźwięków, słów, zapachów, wspomnień, sytuacji społecznych oraz odczuć cielesnych…

Błąd poznawczy to systematyczne zniekształcenie oceny informacji prowadzące do przewidywalnych odchyleń w myśleniu i decyzjach. W psychologii i psychiatrii pojęcie to opisuje mechanizmy, które wpływają na interpretację objawów, przebieg diagnozy,…

Bierność to reagowanie z ograniczaniem własnej inicjatywy: uleganie, odkładanie działania, zdawanie się na innych. W psychologii może stanowić styl zachowania kształtowany przez doświadczenia i przekonania. W psychiatrii bywa objawem stanów…

Bezsenność (insomnia) to utrzymujące się trudności z rozpoczęciem i podtrzymaniem snu lub zbyt wczesnym budzeniem, połączone z niezadowoleniem z jego jakości oraz pogorszeniem funkcjonowania w ciągu dnia. To nie „pojedyncza…