Alloplastyka ma dwa znaczenia. W medycynie to zabiegi z użyciem materiałów sztucznych (alloplastów), np. implantów i protez. W psychologii i psychiatrii „alloplastyczność” opisuje adaptację polegającą na zmianie otoczenia zamiast modyfikacji…

Alienacja to poczucie wyobcowania — od siebie, od innych ludzi lub od świata społecznego. W ujęciu psychologicznym i psychiatrycznym to subiektywne doświadczenie braku przynależności, bycia „obok”, często z emocjonalnym odcięciem…

Aleksytymia to wzorzec trudności w rozpoznawaniu, różnicowaniu i nazywaniu własnych emocji. Często towarzyszy jej mylenie uczuć z doznaniami z ciała (np. napięciem, kołataniem serca), uboga wyobraźnia oraz silnie zadaniowy styl…

Akulturacja to proces psychologiczno-społeczny: w długotrwałym kontakcie z inną kulturą zmieniają się wartości, tożsamość, język i zachowania. Dotyczy migrantów, uchodźców, mniejszości etnicznych, studentów zagranicznych, ale też realiów globalizacji i pracy…

Aktywacja behawioralna (AB) to podejście terapeutyczne z nurtu poznawczo‑behawioralnego. Skupia się na systematycznym zwiększaniu zaangażowania w działania zgodne z wartościami i dające poczucie sensu lub realną nagrodę. Jej celem jest…

Akomodacja to termin używany w psychologii, psychiatrii i medycynie. W psychologii opisuje modyfikację schematów poznawczych pod wpływem nowych informacji. W ujęciu klinicznym (rodzinnym) oznacza zachowania bliskich, które doraźnie obniżają lęk…

Najważniejsze informacje Akceptacja ≠ zgoda/pochwała; to uznanie faktu lub przeżycia, nie rezygnacja z granic czy zmiany. Pomaga przerwać błędne koło unikania i podejmować adekwatne działania, ale nie zastępuje interwencji w…

Agresja reaktywna to impulsywna, obronna reakcja na postrzegane zagrożenie, frustrację lub prowokację. Pojawia się nagle, z silnym ładunkiem emocji (złość, lęk), przy ograniczonej kontroli poznawczej i bez planu. Jej celem…

Agresja instrumentalna to użycie agresji jako środka do celu: zysku, władzy, uniknięcia konsekwencji czy podbicia statusu. Nie musi iść w parze z silnym afektem – bywa chłodna, zaplanowana albo po…

Najważniejsze informacje Wspiera dobrostan, gdy łączy realistyczną ocenę sytuacji z elastycznym myśleniem — reinterpretacją i planowaniem. Utrwalone zniekształcenia (katastrofizacja, myślenie czarno‑białe) osłabiają adaptację i nasilają cierpienie. Bezpieczne strategie to reatrybucja,…