Dystres to przytłaczająca forma stresu przekraczająca bieżące możliwości radzenia sobie. Nie mobilizuje – osłabia koncentrację, motywację i poczucie sprawczości, a przy tym nasila napięcie, lęk i dolegliwości z ciała. Może…

Dysonans poznawczy to psychologiczne napięcie, które pojawia się, gdy jednocześnie utrzymujemy sprzeczne przekonania lub działamy wbrew temu, co uważamy za słuszne. Pojęcie wprowadził Leon Festinger. To nie choroba, lecz powszechny…

Dysocjacja to zjawisko psychologiczne polegające na przejściowym „odłączeniu” między myślami, emocjami, wspomnieniami, poczuciem tożsamości lub odbiorem otoczenia. Może być łagodna i krótkotrwała (np. „jazda na autopilocie”, zamyślenie), ale bywa też…

Dojrzałość psychiczna to zdolność do realistycznego postrzegania siebie i świata, regulowania emocji i zachowań adekwatnie do sytuacji, brania odpowiedzialności za skutki oraz uczenia się na doświadczeniu. Nie równa się wiekowi…

Dojrzałość emocjonalna to zdolność rozpoznawania, nazywania i regulowania emocji w sposób adekwatny do sytuacji, z uwzględnieniem uczuć i granic innych osób. Obejmuje elastyczne łączenie myślenia z odczuwaniem, odpowiedzialność za własne…

Dialog wewnętrzny to strumień myśli – „własny głos w głowie”, który komentuje, pyta i planuje. Może przyjmować formę krótkich komunikatów, cichej rozmowy z samym sobą, obrazów lub wspomnień. Służy samoregulacji:…

Najważniejsze informacje Determinant nie jest wyrokiem ani pojedynczą przyczyną; jedynie zmienia prawdopodobieństwo zachowania. Ocena powinna opierać się na modelu biopsychospołecznym i analizie realnego kontekstu. Ten sam czynnik może działać ochronnie…

Derealizacja to subiektywne wrażenie, że otoczenie jest nierealne — jakby „za szybą”, sztuczne albo spowolnione. Kolory i dźwięki mogą wydawać się stłumione lub nienaturalnie ostre, a upływ czasu — zaburzony.…

Depresja reaktywna to potoczne określenie obniżonego nastroju i innych objawów depresyjnych, które pojawiają się w wyraźnym związku z wydarzeniem stresującym (np. utrata pracy, rozstanie, choroba, konflikt, przeciążenie obowiązkami). Nie jest…

Depresja atypowa to wariant obrazu depresji z reaktywnością nastroju oraz charakterystycznymi objawami somatycznymi i interpersonalnymi. W klasyfikacjach klinicznych to specyfikator „z cechami atypowymi” dodawany do epizodu depresyjnego lub dystymii, a…