„Ja społecznie ukształtowane” to wymiar obrazu siebie tworzony przez relacje, normy i role społeczne. Powstaje w procesie socjalizacji i komunikacji: obserwujemy innych, przewidujemy ich reakcje, internalizujemy oczekiwania. W klasycznych ujęciach…

Ja realne to Twój aktualny obraz siebie: cechy, umiejętności, ograniczenia, role społeczne i wartości widoczne w działaniu. Pojęcie funkcjonuje w psychologii humanistycznej (m.in. u C. Rogersa) oraz w teorii rozbieżności…

Ja idealne to wewnętrzny obraz tego, kim chcielibyśmy być: zestaw pragnień, aspiracji i standardów uznawanych za pożądane. Odnosi się do wartości (np. bycie troskliwym, kompetentnym, uczciwym) oraz wyobrażeń o cechach,…

Izolacja emocjonalna to tendencja do tłumienia, odcinania lub minimalizowania własnych uczuć i sygnałów ciała. Może doraźnie chronić przed przeciążeniem (mechanizm radzenia sobie), ale bywa też objawem trudności psychicznych, np. depresji,…

Intuicja to szybkie, często niewerbalne wnioskowanie oparte na rozpoznawaniu wzorców z doświadczenia. W psychologii opisuje działanie automatyczne, które dostarcza „przeczucia” bez świadomej analizy. Może wspierać decyzje, ale bywa podatna na…

Introwersja to względnie stała cecha osobowości opisująca preferencję czerpania energii z ciszy, spokoju i kontaktu z własnymi myślami. Osoba introwertyczna częściej wybiera małe grupy lub rozmowy jeden na jeden, potrzebuje…

Introspekcja to świadome kierowanie uwagi do wewnątrz: obserwacja własnych myśli, emocji, doznań cielesnych i motywacji. Pomaga zrozumieć „co się ze mną dzieje” i „dlaczego reaguję w ten sposób”. W psychologii…

Internalizacja to proces psychologiczny, w którym normy, wartości, zasady i sposoby regulacji emocji zostają przyjęte jako „własne” i kierują zachowaniem także bez zewnętrznej kontroli. Różni się od krótkotrwałego konformizmu: podtrzymuje…

Indywidualizacja to dopasowanie diagnozy, planu terapii i psychoedukacji do konkretnej osoby, z uwzględnieniem jej objawów, celów, współchorobowości, dotychczasowego leczenia, preferencji oraz sytuacji rodzinnej i kulturowej. W psychiatrii i psychologii oznacza…

Impulsywność to skłonność do szybkiego reagowania bez wystarczającego namysłu, przy obniżonej kontroli hamowania i niskiej tolerancji na opóźnioną gratyfikację. Może być cechą temperamentalną mieszczącą się w normie, ale bywa też…