Hiperaktywność to wzmożona ruchliwość i trudność w pozostawaniu w bezruchu, często z impulsywnością i nadmierną gadatliwością. To objaw, nie samodzielna diagnoza. Może dotyczyć dzieci i dorosłych; bywa częścią ADHD, ale…

Hedonizm to dążenie do przyjemności i unikanie cierpienia. W filozofii bywa uznawany za tezę, że przyjemność jest najwyższym dobrem. W psychologii i psychiatrii opisuje raczej mechanizmy motywacyjne i składnik dobrostanu…

Habituacja to stopniowe słabnięcie reakcji na bodziec, który się powtarza, jest przewidywalny i nieszkodliwy. Mózg uczy się, że sygnał nie wymaga działania, więc go filtruje, oszczędzając uwagę i zasoby. Przykład:…

Gratyfikacja to subiektywnie przyjemny lub uwalniający skutek czynności, który zwiększa skłonność do jej powtarzania. Obejmuje zarówno przyjemność (np. smak słodyczy), jak i ulgę po spadku napięcia czy niepokoju. W psychologii…

Granice psychiczne to wewnętrzne linie, które wskazują, co jest dla nas akceptowalne w relacjach, komunikacji i bliskości. Porządkują odpowiedzialność („co jest moje, a co cudze”) oraz chronią energię, czas i…

Najważniejsze informacje Naturalna generalizacja bywa pomocna (przyspiesza uczenie), ale jej nadmiar utrwala lęk i unikanie — to sygnał do pracy terapeutycznej. Gdy objawy rozszerzają się na kolejne sytuacje, rozważ konsultację…

Najważniejsze informacje Jeśli trudności z organizacją, hamowaniem impulsów lub pamięcią roboczą utrzymują się ≥6 miesięcy i utrudniają naukę, pracę albo relacje, umów konsultację psychologiczną/psychiatryczną. Nagły, wyraźny spadek sprawności wykonawczej (po…

Funkcje poznawcze to zestaw procesów mózgu umożliwiających spostrzeganie, uczenie się, zapamiętywanie, rozumienie, podejmowanie decyzji i kontrolę zachowania. Obejmują m.in. uwagę, pamięć, język, funkcje wykonawcze (planowanie, hamowanie reakcji), szybkość przetwarzania informacji…

Frustracja to emocjonalna reakcja na przeszkodę w realizacji ważnego celu lub potrzeby. Często łączy napięcie, irytację i poczucie bezsilności. Jest naturalna i adaptacyjna — sygnalizuje, że „coś nie działa” i…

Fiksacja to utrwalenie uwagi, zachowań lub przekonań. W psychologii bywa neutralnym skutkiem uczenia się, a w psychiatrii może oznaczać sztywność myślenia, nawracające reakcje lub trwałe, trudno korygowalne idee. W psychoanalizie…